OKSIDATIVNI STRES, ANTIOKSIDATIVNA OBRANA I FIZIČKA AKTIVNOST: BALANS IZMEĐU OŠTEĆENJA I ADAPTACIJE U PROCESU STARENJA

Sažetak

Proces starenja obilježen je postupnim smanjenjem funkcionalnih sposobnosti organizma, što je u velikoj mjeri posljedica oksidativnog stresa - neravnoteže između stvaranja reaktivnih kisikovih spojeva i učinkovitosti antioksidativne obrane. Iako reaktivni kisikovi spojevi mogu uzrokovati oštećenja biomolekula, u umjerenim količinama djeluju kao važni signalni čimbenici koji potiču adaptivne mehanizme i jačaju otpornost stanica. Fizička aktivnost predstavlja jedan od ključnih modulatora oksidativnog statusa jer potiče privremeni porast reaktivnih kisikovih spojeva čime aktivira hormetički odgovor - povećanje aktivnosti antioksidativnih
enzima, mitohondrijalnu biogenezu i poboljšanje redoks homeostaze. Redovita tjelesna aktivnost umjerenog intenziteta od približno 50-70% maksimalnog primitka kisika ili 60-75% maksimalne frekvencije srca pridonosi smanjenju kroničnog oksidativnog stresa, usporava biološko starenje i pomaže u očuvanju funkcionalne neovisnosti. Nasuprot tome, visoko intenzivna ili učestala opterećenja bez adekvatnog oporavka mogu dovesti do kumulacije oksidativnog stresa i nepovoljnih učinaka na organizam. Razumijevanje
odnosa između oksidativnog oštećenja i adaptacije omogućuje razvoj personaliziranih strategija usmjerenih na prevenciju degenerativnih bolesti i promicanje zdravog starenja.